Circulariteit in de plasticindustrie: Berdal's Cradle to Cradle aanpak met Gripline

De kunststofindustrie staat onder toenemende druk om echte circulariteit aan te tonen, niet alleen op papier, maar in de praktijk. Klanten, aanbesteders en toezichthouders vragen steeds vaker om concreet bewijs, niet alleen om vage duurzaamheidsclaims. Voor Berdal, een Nederlandse fabrikant van kunststof- en rubberproducten in de bouwsector, stond dan ook niet de vraag centraal óf ze op die verwachting moesten inspelen, maar vooral hoe ze dat op een geloofwaardige en onderbouwde manier konden doen.

In dit artikel lees je hoe Berdal met het Cradle to Cradle Certified® programma haar producten aantoonbaar circulair maakte, volledige transparantie in de toeleveringsketen realiseerde en de basis legde voor een gesloten kringloopsysteem.

Berdal is een familiebedrijf uit Almelo met meer dan vijftig jaar ervaring in de productie van bouwproducten. Vanuit Nederland distribueert het bedrijf meerdere merken via grote retailers en professionele kanalen door heel Europa. Duurzaamheid en circulariteit waren geen nieuwe ambities voor Berdal: gerecyclede grondstoffen, energie-efficiënte productie en plasticvrije verpakkingen maken al jaren deel uit van de manier waarop het bedrijf werkt. Het Gripline-assortiment emmers en bakken werd bovendien al gemaakt uit huishoudelijk plastic afval.

Toch was dit onvoldoende om zich te onderscheiden op de markt, want het claimen van circulariteit en het daadwerkelijk bewijzen ervan zijn twee heel verschillende dingen. Om geloofwaardige claims te kunnen doen, zijn geverifieerde gegevens nodig en moet een erkende wetenschappelijk onderbouwde norm worden gevolgd om aan te tonen dat je product echt circulair is (en niet alleen maar zegt dat het dat is).

Terug in de tijd: op zoek naar erkenning

Berdal werkte al jaren met gerecyclede materialen, maar de Blue Angel-certificering ging niet ver genoeg op het gebied van circulariteit op productniveau. Ze wilden een kader dat verder ging dan wat de markt verwachtte, en het risico van greenwashing met betrekking tot circulariteitsclaims vermijden.

Bovendien was het voor Berdal duidelijk dat hun ambitie was om hun duurzaamheidsprestaties te verbeteren door zich te richten op circulariteit. Een van hun belangrijkste strategieën was (en is nog steeds) de focus op materialen. Hun Gripline-emmers en -bakken, gemaakt van post-consumer plastic afval, waren al geschikt voor kringloop. Hun productieproces maakte het al mogelijk om de geretourneerde producten te recyclen, deze te granuleren met een partnerorganisatie en er weer emmers en bakken van te maken.

Toen ze op zoek waren naar een betrouwbare en onafhankelijke certificering om elke stap van hun circulaire ambities te verifiëren, kwamen ze terecht bij het Cradle to Cradle Certified® Products Program.  Berdal schakelde Sustenuto in om hen te begeleiden en te ondersteunen op weg naar certificering. 

Van ambitie naar data: wat er voor cradle to cradle certificering nodig is

Om Cradle to Cradle Certified® te worden, moeten bedrijven veel gedetailleerde informatie verzamelen. Het vereist inzicht in de exacte samenstelling van de producten, volledige transparantie in de hele toeleveringsketen, onderzoek naar chemische samenstelling om zeker te weten dat het gaat om veilige en gezonde materialen voor mens en milieu, en een duidelijk plan voor wat er met een product gebeurt aan het einde van zijn levensduur. Met andere woorden: je moet precies weten waar je product van gemaakt is, waar het vandaan komt en waar het in de toekomst naartoe gaat.

Transparantie in de toeleveringsketen

Met dit in gedachten was de opdracht helder en was het startpunt voor het project om de hele keten inzichtelijk te krijgen. Iets wat in de kunststofindustrie vaak de grootste uitdaging is. De toeleveringsketen, voorheen een black box, werd stap voor stap omgevormd tot een volledig gedocumenteerd en traceerbaar systeem. In een sector waar materialen langs meerdere partijen gaan, waardoor transparantie zeer moeilijk is, is dit niveau van inzicht zeldzaam. Tegelijkertijd is die transparantie essentieel om de toxiciteit van het product te controleren, monitoren, de herkomst van het materiaal aan te tonen en inzicht te krijgen in het circulariteitspotentieel na gebruik.

Data laat een verborgen verontreiniging zien in het recyclaat

Transparantie brengt ook verborgen risico's aan het licht, wat gebeurde tijdens het materiaalonderzoek. Een van de criteria is het waarborgen van het gebruik van veilige en gezonde materialen, omdat dit essentieel is in een circulaire economie. We willen dat producten kunnen worden hergebruikt, gerecycled en opnieuw bewerkt zonder dat er elke keer weer schadelijke stoffen vrijkomen. Alleen door gebruik van schadelijke stoffen te voorkomen, zal een duurzame, gezonde en veilige circulaire economie tot stand komen. De materialen worden daarom getoetst aan strenge criteria in overeenstemming met toonaangevende chemische regelgeving en er wordt een screening op organohalogenen uitgevoerd.

Gerecycled materiaal uit consumentenafval heeft een verhoogd risico op verontreiniging. Denk bijvoorbeeld aan een mengsel van kunststoffen met een onbekende chemische samenstelling of een batterij die onbedoeld in het recyclingproces terechtkomt. De methoden en controlemaatregelen bij recyclers zijn daarom extreem belangrijk om veilige materialen te kunnen garanderen en te komen tot materiaalgebruik dat geschikt is voor een circulaire economie. Certificering vereist dan ook dat producten met post-consumer gerecycled materiaal worden getest op gevaarlijke stoffen.

Tijdens het testen ontdekte Sustenuto onverwachte verontreiniging in het gerecyclede granulaat. Wat bleek: dit kwam door de medische verpakkingen die in de materiaalstroom van de recycler terechtkwamen.  Omdat de chemische compositie van deze materialen onduidelijk was, werden schadelijke stoffen ook over het hoofd gezien.

In plaats van het project te stoppen en de certificering op te geven, werkte Sustenuto nauw samen met Berdal en de recycler om het probleem bij de bron aan te pakken. Het resultaat was niet alleen een schonere materiaalstroom, maar ook het bewijs dat het gerecyclede materiaal chemisch veilig is. Een verborgen risico werd omgezet in een concurrentievoordeel.

Het ontwikkelen van Berdal's circulariteitsplan

Echter gaat certificering verder dan alleen veiligere en gezonde materialen of transparantie bij de leveranciers. Het vereist ook een geloofwaardige visie op de toekomst. Het vereist een concreet plan voor hoe het product aan het einde van zijn levensduur weer in de kringloop terechtkomt, niet alleen als gerecyclede grondstof. Een circulariteitsplan dat verder gaat dan recycling en op basis van 1 of meer R-strategieën.

Met behulp van Sustenuto ontwikkelde Berdal een ambitieus circulair plan voor het Gripline-assortiment. Het doel is het creëren van een volledig gesloten kringloop: producten die gemaakt zijn van gelijkaardig plastic zoals dat ook in de productie terechtkomt, worden na gebruik teruggewonnen en opnieuw ingevoerd.

De onderdelen van het circulariteitsplan:

• Het in kaart brengen van terugname- en inzamelpartners in Nederland en Duitsland

• Het opstellen van duidelijke richtlijnen voor eindgebruikers over welke kunststoffen opnieuw in de kringloop kunnen worden opgenomen

• Het structureren van de gegevens als basis voor toekomstige inzamelingsproeven

De infrastructuur om dit op grote schaal te realiseren is nog in ontwikkeling, maar de basis is gelegd: een duidelijk stappenplan, op elkaar afgestemde partners en de gegevens om het systeem te laten werken. Dit stappenplan heeft Berdal geholpen om de acties en concrete stappen te bepalen die nodig zijn voor de volgende fase: een pilot. Het is een ambitieus plan dat aansluit bij hun missie op het gebied van circulariteit, het sluiten van de kringloop en het worden van een marktleider. 

De resultaten: één doel, meerdere resultaten

Met de hulp van Sustenuto is Berdal uitgegroeid tot een van de weinige kunststofproducenten in de bouwsector die hun circulariteitsclaims met harde bewijzen kunnen onderbouwen. Hoewel het hoofddoel was om gecertificeerd te worden, heeft het proces met één en dezelfde inspanning meerdere resultaten opgeleverd: 

• Geverifieerde circulariteitsdata. Gripline-producten kunnen claimen dat ze voor 95 tot 100% bestaan uit gerecycled materiaal van huishoudelijk plastic afval. Dit is geverifieerd door Chain of Custody-documentatie en het is daarmee een prestatie om trots op te zijn voor een kunststofproduct. Het circulariteitspaspoort met alle data en instructies is te downloaden via deze link.

• Het gebruik van veiligere materialen. Door de bron van verontreiniging bij de leveranciers van Berdal te identificeren en te traceren, is het gelukt om een oplossing te zoeken in samenwerking met de recycler. Berdal koopt nu een granulaat in dat beter is voor mens en milieu, onderbouwd met testresultaten.

• Volledige transparantie in de toeleveringsketen. Dankzij volledig inzicht in de toeleveringsketen kan Berdal de materiaalstromen van afval tot eindproduct monitoren en controleren. Dat is niet alleen waardevol voor naleving, maar ook een strategisch hulpmiddel voor betere inkoopbeslissingen.

• Gegevens die relevant zijn voor ISO 14001. De gegevens die via Cradle to Cradle Certified® zijn verzameld, hebben direct bijgedragen aan de ISO 14001-certificering . Eén proces, met data voor twee certificeringen.

• Een circulariteitsplan als basis voor actie. Berdal gaat de volgende fase in met een  gestructureerd plan om de kringloop te sluiten. Belangrijke inzichten zijn duidelijkheid over de hiaten in de infrastructuur, de benodigde partners en de weg naar een werkend terugnamesysteem.

Het product is gecertificeerd: Wat zijn de volgende stappen?

Product circulariteit houdt niet op na de certificering. Het heeft Berdal geholpen bij het opstellen van een stappenplan om het circulariteitsplan verder te ontwikkelen. Het circulariteitsplan bracht namelijk een belangrijk inzicht aan het licht: de technische kringloop is al aanwezig. Berdal kan het teruggebrachte materiaal direct verwerken tot nieuwe Gripline-producten. De bottleneck zit echter niet in de productie, maar in de inzameling. Om op te schalen is de betrokkenheid van de hele keten nodig: retailers, distributeurs, bouwbedrijven en logistieke partners. Daarom werkt Berdal nu samen met geïdentificeerde partners om die inzamelingsinfrastructuur op te bouwen, klein beginnend en van daaruit opschalend. De focus ligt daarbij op de juiste instapmomenten, niet op het gelijktijdig activeren van alle partijen.

Berdal kwam naar Sustenuto met de ambitie om verder te gaan dan een recyclingclaim en vertrok met meer dan een certificaat: geverifieerde en betrouwbare gegevens, een veiliger en gezonder materiaal, volledige transparantie in de toeleveringsketen en een plan om te werken naar een circulaire infrastructuur van Berdal's en gelijkaardige kunststofproducten.

Klaar om de circulariteit van uw product verder te brengen dan alleen een claim? Niet zeggen maar doen? Neem contact op met ons team.